Czy kontemplowanie dzieła sztuki jest modlitwą?

Kontemplacja dzieła sztuki często kojarzy się z doświadczeniem niemal mistycznym. Kiedy przyglądamy się szczegółom  obrazu, ogarnia nas głębia wykraczająca poza zwykłą ocenę estetyczną. Budzi to w nas również pytania natury filozoficznej i teologicznej. Ponadto, będąc istotami wcielonymi, cielesnymi, potrzebujemy konkretnego wyobrażenia Boga. Czy zatem, jako chrześcijanie, możemy stwierdzić, że kontemplacja dzieła sztuki jest formą modlitwy?

„Artysta powinien zawsze mówić: «Oto, co widziałem w Bogu»” (George Desvallières)

Sztuka, chrześcijaństwo i kontemplacja

Chęć przedstawiania piękna za pomocą zmysłowych materiałów jest obecna we wszystkich cywilizacjach – nazywamy to sztukami pięknymi. W ramach sztuk pięknych odnajdujemy różne formy ekspresji artystycznej. Obecnie przyjęto pewną klasyfikację:

  1. Architektura
  2. Rzeźba
  3. Sztuki wizualne
  4. Muzyka
  5. Literatura

Wśród tych form sztuki znajduje się sztuka religijna (sztuka sakralna lub chrześcijańska), która przez wieki zajmowała ważne miejsce w sztuce. Celem tej formy twórczości artystycznej jest wyrażenie Boga i tego, co święte.

Kontemplacja obrazu: modlitwa

Ikonografia stanowi doskonały przykład sztuki sakralnej, która pomaga nam się modlić. Obrazy i ikony, obecne we wszystkich kościołach, pomagają nam zbliżyć się do Boga poprzez kontemplację. W średniowieczu sztuka sakralna pozwalała ludowi, który nie miał dostępu do tekstów świętych i często był analfabetami, zrozumieć i rozważać sceny z Ewangelii. Od różnorodności barw po przedstawione postacie, a także różne płaszczyzny obecne w dziele – każdy szczegół ikony lub obrazu jest nasycony symboliką, zachęcając wiernych do głębokiej refleksji nad życiem i nauką Jezusa Chrystusa. Poprzez artystyczne przedstawienia Jego życia, męki i zmartwychwstania przypominamy sobie bezwarunkową miłość Boga do ludzkości oraz Jego ostateczną ofiarę za zbawienie naszych dusz. Kontemplując te obrazy, jesteśmy zaproszeni do odnowienia naszej wiary, pogłębienia naszej relacji z Jezusem oraz oddania się żarliwej modlitwie o łaskę i Boże miłosierdzie.

„Kiedyś Bóg, który nie ma ani ciała, ani postaci, nie mógł w ogóle być przedstawiony na obrazie. Ale teraz, gdy objawił się w ciele i żył wśród ludzi, mogę stworzyć obraz tego, co widziałem w Bogu. (...) Z odsłoniętymi twarzami kontemplujemy chwałę Pana.” (Święty Jan z Damaszku)

Praktyczne wskazówki?

Stojąc przed dziełem sztuki sakralnej, możemy: 

  • obserwować kształty, kontury, kolory i przedstawione postacie
  • zastanowić się, czy chodzi o konkretną scenę z Ewangelii i co ona w nas wywołuje
  • zastanowić się, co artysta chciał przedstawić na temat Boga poprzez to dzieło
  • pozwolić, by ogarnęły nas emocje wywołane tą kontemplacją. O jakie łaski możemy prosić Boga?
  • Do czego zaprasza nas Pan?

Kontemplacja muzyki: modlitwa

Muzyka, obecna w tradycji żydowskiej poprzezpsalmy i hymny, potrafi poruszyć naszą duszę w zupełnie wyjątkowy sposób. Uspokajając nasze ciało i wyciszając bicie serca, muzyka religijna otwiera drogę do adoracji. Liturgia eucharystyczna jest zresztą wypełniona licznymi pieśniami i  hymnami religijnymi, ponieważ pomagają one wznieść dusze i wzmacniając duchowość wśród wiernych. Poprzez kontemplację muzyczną jesteśmy zaproszeni do wyrażania naszej miłości i wdzięczności wobec Boga. Muzyka przyczynia się do chwały Bożej i uświęcenia wiernych.

„Kto śpiewa, modli się podwójnie.” (św. Augustyn)

Praktyczne wskazówki

Słuchając muzyki sakralnej, możemy:

  • najpierw pozwolić, by ogarnęła nas jej melodia i harmonia. Niech nasze ciało się uspokoi, niech zwolni nasze tętno, a w ten sposób nasze ciało przygotuje się na obecność Boga.
  • spróbujmy zrozumieć, co słowa (jeśli są) mówią o wierze, naszej relacji z Bogiem, a także o tajemnicach, do których nawiązują
  • dajmy się poruszyć emocjom, które budzi w nas muzyka. Jakie łaski pragniemy dzisiaj otrzymać w naszym życiu? Czego potrzebujemy?
  • zastanówmy się, w jaki sposób możemy, wykorzystując nasze talenty, uczestniczyć w chwale Boga na ziemi.

Odkryj medytację chrześcijańską z Meditatio

Odkryj pierwszą aplikację do medytacji chrześcijańskiej we Francji. Znajdziesz w niej nagrane medytacje z przewodnikiem, poświęcone wielu różnym tematom: jak odnaleźć spokój, dobrze spać, pielęgnować wdzięczność, chwila spokoju, życie tu i teraz, radzenie sobie ze stresem.

Każdego dnia odkryjesz medytację dnia poświęconą konkretnemu tematowi, zawierającą kilka pytań i punktów do przemyślenia, które pomogą ci w modlitwie i medytacji. (Pobierz bezpłatnie aplikację Meditatio, aby zapoznać się z Ewangelią dnia)